سه شنبه، ۱۰ اسفند ۱۳۹۵, ۲۰:۳۰
 
 
  • برآورد حوادث و بیماریهای ناشی از کار در جهان

برآورد حوادث و بیماری های ناشی از کار در جهان

یکی از تبعات سوء رشد تکنولوژی در جوامع بشری بروز حوادث گوناگون منجمله حوادث ناشی از کار و بیماری های شغلی می باشد که هر ساله تعداد بیشماری از انسان ها را در واحدهای صنعتی، تولیدی، دچار مصائب و رنج های فراوانی می سازد که موضوع حوادث و بیماری های ناشی از کار در کنگره از جمله مباحث مطرح بوده که در این خصوص مقالات متعددی ارائه گردیده است که نکات مهم و کلیدی آن به شرح ذیل می باشد .

1-‌ هزینه های مستقیم و غیر مستقیم حوادث ناشی از کارو بیماری های شغلی به صورت وسیعی مورد تحقیق قرار گرفته و در سال های اخیر به صورت مکتوب جمع آوری شده است که این امر به روشنی ثابت می نماید که بار اقتصادی ناشی از چنین حوادث و بیماری ها، بر روی افراد ،شرکت ها ، خانواده و حتی بر جامعه به طور کلی چشمگیر می باشد .

2_ حوادث جدی مربوط به بیماری های شغلی و حوادث ناشی از کار، طبق برآورد سازمان بین المللی کار بالغ بر 34/2 میلیون نفر در سال می باشد و همچنین هزینه ای بالغ بر 4 درصد تولید ناخالص جهان را شامل می شود .

3_ در اغلب کشورها، حوادث ناشی از کار، مرگ و میرو بیماری ها ، به طور کامل گزارش ثبت نمی گردند بنابراین ارقام اعلام شده جهانی می توانند به صورت برآوردی در نظر گرفته شود و کمتر از مقادیر واقعی فرض شوند .

4- برآورد می شود که 34/2 میلیون نفر در سال 2008 میلادی از حوادث و بیماری های ناشی از کار فوت نموده اند که 02/2 میلوین نفر توسط بیماری های مختلف و 000/321 نفر به واسطه حوادث ناشی از کار در گذشته اند . بنابراین به طور متوسط بیش از 6300 مرگ به واسطه کار در هر روز در جهان مرده اند .

 

جدول نرخ آمار و شیوع حوادث در جهان

سال مرجع

تعداد حوادث مرگبار

نرخ شیوع حوادث به ازای هر یکصد هزار کارگر

تعداد مرگ و میر ناشی از بیماری­های شغلی(میلیون نفر)

مجموع مرگ و میر ناشی از حوادث و بیماری­های شغلی(میلیون نفر)

1998

345000

4/16

--

--

2001

351000

2/15

03/2

38/2

2003

358000

8/13

95/1

31/2

2008

321000

7/10

02/2

34/2

 

 نکته قابل توجه در این آمار کاهش نرخ حوادث مرگبار طی دهه گذشته است که می­تواند ناشی از رشد اقتصادی کشورها طی سال­های منتهی به سال 2008 میلادی باشد.

از کل مرگ و میر ناشی از بیماری­های شغلی 29 %  سرطان، 21 %  بیماری­های خونی و 25 % بیماری­های مسری را شامل می­گردد. بیش از 900000  مرگ ناشی از مواجهه با مواد خطرناک در محیط کار گزارش شده است که نشان از افزایش این میزان نسبت به سال­های گذشته دارد.

       جدول مقایسه­ای مرگ و میر ناشی از مواجهه با مواد خطرناک در محیط­های کاری

سال مرجع

تعداد مرگ و میر ناشی از مواجهه با مواد خطرناک

2001

438480

2003

651000

2008

910000

 

سایر گزارشات ارائه شده  در خصوص حوادث غیر کشنده نشان می­دهد بیشتر از 317 میلیون کارگر در محیط کار دچار حادثه می­شوند که سبب 4 روز یا بیشتر غبیت از کار می­شود که برابر با 850000  جراحت در هر روز است.

جدول مقایسه­ای حوادث غیر کشنده منجر به غیبت 4 روز یا بیشتر از محیط کار

سال مرجع

تعداد حوادث منجر به غیبت 4 روز یا بیشتر از محیط کار

نرخ حوادث غیر کشنده به ازای هر یکصد هزار کارگر در جهان

1998

264000000

12500

2001

268000000

12200

2003

337000000

13000

2008

317000000

10600

 

آمار ارائه شده در این جدول وقوع 38 %  حوادث در کشورهای غرب اقیانوس آرام و 26  %  در کشورهای جنوب شرق آسیا را در سال 2008 میلادی نشان می­دهد  که حدود 64  %  حوادث را شامل می­شود.

بر اساس اظهارات وزیر کار و تامین اجتماعی کشور ترکیه، روزانه 176 حادثه کاری در کارگاه­های کاری این کشور رخ می­دهد که در نتیجه منجر به فوت 3  کارگر و معلولیت 5 کارگر دیگر می­گردد، وی همچنین اعلام کرد که در سال 2009 میلادی در این کشور 64316 حادثه کاری رخ داده است که منجر به مرگ 1171 کارگر در سال گردیده است. لازم به ذکر است در این آمار تنها کارگران ثبت شده در سیستم تامین اجتماعی ترکیه در نظر گرفته شده است که این تعداد حدود 9 میلیون نفر می­باشند و در مقایسه با رقم حقیقی کارگران آن کشور که در حدود 21 میلیون نفر است تفاوت عمده­ای دارد و نشان از آمار تلفاتی به مراتب بیشتر از رقم اعلام شده  توسط وزیر کار و تامین اجتماعی این کشور دارد.

بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی اتحادیه کارگری این کشور، آمار حوادث ناشی از کار در طی سال­های اخیر در این کشور افزایش یافته است که بیشتر ناشی از خصوصی­سازی،     برون­سپاری خدمات و عقد قراردادهای موقت کار می­باشد. در این کشور حدود 60 %  حوادث کاری در کارگاه­های با کمتر از 50 نفر کارگر رخ داده است.

بر اساس گزارش سازمان بین­المللی کار(ILO) تحقیقات انجام شده حاکی از  پدید آمدن ریسک­های جدید ایمنی و بهداشت کار در جهان است که ناشی از ظهور فن­آوری­های نو در جهان است. برای مثال عوامل ناشی از بیماری­های روانی- اجتماعی(psychosocial illness) از قبیل استرس­های شغلی و دیگر ناهنجاری­های ذهنی، مواجهه با تشعشات غیر یونیزان و  بیماری­های مربوط سالخوردگی نیروی کار که از چالش­های جدید نیروی کار در کشورهای توسعه یافته است.

گسترش مشاغل غیر رسمی، اشتغال در مشاغل پرخطر، قراردادهای موقت و کارگران مهاجر همچنان از مسائل و چالش­های پیش روی سازمان بین­المللی کار می­باشند هر چند که اشاره­ای هم به کار کودکان در برخی کشورها در این کنگره گردید.

از چالش­های سال گذشته در حوزه کار در جهان  انفجار سکوی نفتی در خلیج مکزیک، نجات 33 معدنکار در معدن سن­خوزه در کشور شیلی که ناشی از ریزش تونل در این معدن بود و باعث 69 روز به دام افتادن کارگران در زیرزمین شد و همچنین تلاش­های نافرجام نجات معدنکاران در کشورهای نیوزلند، پرو، چین و ...  ودیگر ریسک­های فرآروی کار کارگران معادن ذکر گردید.

فاجعه انفجار نیروگاه برق هسته­ای فوکوشیما در کشور ژاپن که ناشی از زلزله و سونامی رخداده در 24 مارچ سال میلادی جاری بود که تخمین زده می­شود سبب از دست رفتن 3/3 تا 2/5 از تولید ناخالص داخلی(GDP) کشور ژاپن در سال جاری شود.

بر اساس آخرین مطالعات و تحقیقات انجام شده توسط سازمان بین­المللی تامین اجتماعی (ISSA) سرمایه­گذاری در زمینه پیشگیری در زمینه ایمنی و بهداشت کار در بنگاه­های اقتصادی نشان می­دهد حداقل نرخ منافع حاصل از سرمایه­گذاری در این زمینه برابر 2/2 واحد به ازای هر واحد سرمایه­گذاری در سال است. بدین معنی که به ازای هر یک ریال سرمایه­گذاری سالانه در زمینه پیشگیری ایمنی و بهداشت کار برای هر یک از کارگران یک بنگاه اقتصادی مبلغ حداقل 2/2 ریال بازگشت سرمایه در سال عاید شرکت خواهد گردید.  این تحقیق نشان می­دهد این منافع در برخی شرایط به بیشتر از 5 واحد نیز خواهد رسید و اثرات مثبت ارتقای ایمنی و بهداشت کار در بنگاه­های اقتصادی سبب افزایش انگیزه کاری در میان کارگران، ارتقای جایگاه و چهره موفق شرکت، کاهش مشکلات و ناهنجاری­های کاری و افزایش کیفیت محصول نهایی نیز خواهد شد. این مطالعات همچنین نشان می­دهد، سرمایه­گذاری در مقوله آموزش ایمنی به طور متوسط به ازای هر واحد 48/4 واحد و تامین تجهیزات حفاظت فردی(PPE) به ازای هر واحد سرمایه­گذاری 37/3 واحد بازگشت سرمایه در بر خواهد داشت که بسیار قابل توجه است.

اقتصاد غیر رسمی بخش عظیمی از کارگران کشورهای در حال توسعه را  شامل می­گردد  که متاسفانه قوانین و مقررات ایمنی و بهداشت کار در این کارگاه­ها اعمال نمی­گردد و یا الزامی برای کنترل موثر در آنها وجود ندارد.

کارگران مهاجر علیرغم نقش موثر در رشد اقتصادی کشورها یکی از مشکلات اساسی مواجهه با عوامل پر خطر ایمنی و بهداشتی در محیط کار می­باشند. این افراد به دلیل ضعف پوشش­های قانونی در برخی کشورها در مشاغل غیر رسمی و در شرایط سه گانه نامطلوب کاری شامل کار کثیف، خطرناک و پست که به کارهای 3D (dirty, dangerous and demeaning) معروف است به کار گمارده می­شوند که آمار غیر رسمی حاکی از نرخ بالای حوادث و بیماری­های شغلی در میان این قبیل کارگران در مقایسه با کارگران بومی یا داخلی است. برای مثال حدود 15 درصد کارگران اسپانیایی زبان در بخش ساختمان ایالات متحده فعالیت می­کنند در حالیکه 5/23 درصد حوادث منجر به فوت در این قشر کارگران رخ می­دهد که 84/1 برابر سایر کارگران غیر اسپانیایی زبان این کشور را شامل می­گردد.

از دیگر چالش­های مورد بحث در این کنگره، خطرات ناشی از سالخوردگی کارگران است که عملاً نقش به سزایی در مقوله تعیین ریسک فاکتورهای شغلی در میان کارگران ایفاء می­کند. به دلیل افزایش سن نیروی کار دولت­ها و سایر شرکای اجتماعی باید توجه بیشتری به این مقوله معطوف کنند. آخرین آمار تحقیقاتی سازمان بین­المللی کار(ILO) نشان می­دهد 13 %  نیروی کار جوان هم اکنون در جهان بی­کار می­باشند  و برخی از آنها به ناچار به مشاغل غیر رسمی و کارهای 3D روی خواهند آورد که ریسک­های به مراتب بیشتری را برای آنان ایجاد خواهد کرد. دولت­ها به منظور کنترل عوامل ریسک در جمعیت کارگری سالخورده باید راهبردهای اساسی به منظور نظارت و کنترل این قشر كارگران در نظر گیرند.

چالش­های پیش روی کار زنان از دیگر مسائل مطرح شده در این کنگره را شامل می­گردید که طی آن بیشتر به مسائل مربوط به بیماری­های اسکلتی عضلانی ناشی از حمل بار توسط زنان      ( بین 35  تا 50 کیلوگرم) در کشورهای فقیر اشاره کرد و خواستار اهتمام بیشتر دولت­ها بر نظارت بر این مقوله به ویژه در مشاغل غیر رسمی شد. همچنین ریسک­ها وچالش­های پیشروی ورود مواد شیمیایی و فن­آوری جدید به عرصه صنعت در جهان در طی سال­های اخیر از مسائل نگران کننده ایمنی و سلامت کارگران می­باشد. برای نمونه آفت­کش­های جدید، فیوم­های دیزلی، مواد شیمیایی ترکیبی، حلال­های ترکیبی جدید و ...  ضرورت انجام تحقیقات توسط دولت­ها را در این زمینه پر اهمیت می­سازد.

در مقوله فن­آوری­های نو تخمین زده می­شود در سال 2020 میلادی حدود 20 درصد کلیه کالاهای تولیدی در جهان به نوعی بر اساس علم نانوتکنولوژی ساخته شود(نانو برابر یک میلیاردم متر یا یک هشتاد هزارم پهنای موی انسان است). به دلیل فاصله میان دانش  ریسک­های ایمنی و بهداشتی ذرات نانو بر ایمنی و سلامت انسان امکان ارزیابی این عوارض هم اکنون مهیا نیست و نیازمند تحقیقات گسترده در این زمینه می­باشد که سازمان بین­المللی کار(ILO) خواهان مطالعات و تحقیقات بیشتر دولت­ها در این زمینه گردید.

از دیگر مسائل مطرح شده در این کنگره، چالشی است که ناشی از کار در مشاغل سبز(green jobs) در برخی کشورهای ایجاد شده است. ریسک در این مشاغل که به نوعی گریبانگیر کارگرانی است که در انجام امور مرتبط با نیروگاه­های بادی( کار در ارتفاع 80 متری یا بیشتر) فعالیت می­کنند و بر اساس گزارشات مرکز کنترل ریسک اروپا تا سال 2020 میلادی به دلیل گسترش این نوع مشاغل این ریسک­ها افزایش خواهند یافت و نیاز به نظارت و کنترل بیشتر در این مقوله بسیار ضروری می­باشد.

از مسائلی که طی روزهای برگزاری این کنگره مورد بررسی و تاکید قرار گرفت الحاق و پیاده­سازی استانداردهای ایمنی و بهداشت کار در کشورهای عضو سازمان بین­المللی کار(ILO) بود  که در قالب مستندات منتشره توسط سازمان بین­المللی کار(ILO)  مطرح گردید. برای نمونه در حالی که تنها 13 کشور،  کنوانسیون شماره 155  را در یک دهه پس از تصویب آن مورد پذیرش قرار داده بودند ولی با گذشت یک دهه بعد این رقم به 34 کشور و در دهه سوم به 57 کشور افزایش یافت که نشان از رشد مناسب این مهم در کشورهای عضو می­باشد. همچنین تاکید زیادی بر پذیرش کنوانسیون شماره 187 سازمان بین­المللی کار(ILO) از سوی کشورهای عضو گردید به گونه­ای که اعلام شد ارتقای چهارچوب­های ایمنی و بهداشت کار بر اساس روش­های سیستماتیک ارتقای فرهنگ پیشگیری ایمنی و بهداشت کار در این کنوانسیون می­تواند با ارائه برنامه­ها و روش­های تدوین مقررات ایمنی و بهداشت کار ملی امکان راهبری این سیستم­ها را در کشورهای عضو تسهیل نماید. در این راستا امکان بهره­مندی کشورها از خدمات مشاوره­ای و راهنمایی­های فنی در زمینه پیاده­سازی این برنامه­ها در کشورهای عضو مورد تاکید قرار گرفت. همچنین با استناد به اصول راهبردی کنوانسیون شماره 187 سازمان بین­المللی کار(ILO)، سیستم­های ایمنی و بهداشت کار باید توسط دولت­های عضو و با مشارکت و همکاری شرکای اجتماعی به منظور ارتقای فرهنگ ایمنی و بهداشت کار در سطح ملی برنامه­ریزی، سازماندهی و پیاده­سازی شوند. در این میان اعلام شد که برخی کشورها نیز این برنامه را در قالب استانداردها و برنامه­های ملی خود و با راهنمایی سازمان بین­المللی کار(ILO) و بر اساس سیستم­های مدیریت ایمنی و بهداشت کار(ILO-OSH 2001) پیاده­سازی و اجرا نموده­اند و در  این راستا برخی کشورها همچون روسیه و قزاقستان  و چندین کشور دیگر با  بهره­گیری از ظرفیت­های دفاتر منطقه­ای سازمان بین­المللی کار(ILO) اقدام به این مهم نموده­اند. در کشور روسیه پیاده­سازی سیستم­های ایمنی و بهداشت کار در برخی مشاغل به مدت 5 سال توسط سازمان بین­المللی کار(ILO) راهبری و نظارت خواهد شد که نمونه جالبی از این نوع همکاری به شمار می­رود.

بر اساس گزارش سازمان بین­المللی کار (ILO )

98 % حوادث ناشی از کار قابل پیشگیری است. آمار حوادث ناشی از کار طی 20 سال گذشته در کشورهای ژاپن و سوئد 20 % و در فنلاند  62 % کاهش را نشان می­دهد که این آمار بسیار قابل توجه است که عامل عمده این کاهش تغییر شرایط محیط کار از وضعیت ناایمن به ایمن بوده است.