سه شنبه، ۱۰ اسفند ۱۳۹۵, ۲۰:۳۱
 
 
 
  • گزارش آماری حوادث ناشی از کار از سه منبع

بسمه تعالی

وضعیت حوادث ناشی ازکاردرجمهوری اسلامی ایران

حوادث و بیماری های ناشی از کار یکی از تهدیدات عمده حیات بشریت می باشد .همزمان با پیدایش انقلاب صنعتی و گسترش علم و فناوری و رواج مخاطرات جدید ، توجه به مسئله ایمنی و بهداشت کار از سوی سازمان های بین المللی و متخصصان اهمیت فزاینده ای یافته و پیش گیری از حوادث به موضوعی محوری در ارتقای سلامت و گسترش برنامه های ایمنی و بهداشت کار تبدیل شده است .

بررسی و تجزیه و تحلیل آمار حوادث ناشی از کار بعنوان ابزاری جهت برنامه ریزی و اتخاذ تدابیر لازم در راستای صیانت از منابع انسانی و مادی کشور حایز اهمیت می باشد . بمنظور ارزیابی حوادث ناشی از کار از  شاخص های مصوب سازمان بین المللی کار استفاده می گردد که رایج ترین آنها عبارتند از :

-  ضریب تکرار  حادثه (وفور )

 عبارت است از تعداد حوادث ناشی از کار که در مدت معینی (مقطع یک ساله ) منجر به صدمات (اعم از فوت ، نقص عضو جزیی یا کلی و ...) و از دست رفتن زمان کاری گردیده است  .

 ضریب تکرار حادثه برابر است با :

(تعداد حوادث ناشی از کار در یک مدت معین ×1000000) تقسیم بر مجموع ساعات کار کارگران درهمان مدت         

به اعتقاد متخصصان ایمنی ، درصورتی که ضریب تکرار حادثه یک کارگاه یا سازمان بین صفر تا ده باشد آن کارگاه یا سازمان از منظر حوادث در شرایط خوبی بسر می برد .  با برآورد این ضریب در محیط های کاری این امکان بوجود می آید تا بتوان کارگاههای مستعد بروز حوادث و پتانسیل حادثه خیزی را شناسائی نموده و برنامه ریزی های لازم در خصوص ایمنی و حفاظت فنی انجام پذیرد .

- ضریب شدت حادثه

با توجه به اینکه پیامد حوادث گوناگون با یکدیگر متفاوت می باشد ممکن است با یکسان بودن ضریب تکرار حوادث در صنایع ، زیان های ناشی از آنها با یکدیگر متفاوت باشد به همین دلیل از ضریب شدت حادثه نیز استفاده می گردد درمحاسبه این ضریب بجای تعداد حوادث ناشی از کار ، تعداد روزهای کاری از دست رفته در برابر زمان کارکرد کارگران در همان مدت بکار می رود .

ضریب شدت حادثه برابر است با :

(تعداد روزهای از دست رفته به علت حوادث ناشی از کار در یک مدت معین ×1000000) تقسیم بر مجموع ساعت کار کارگران در همان مدت

- ضریب وقوع حادثه (شیوع) 

شیوع حادثه ، رابطه بین تعداد حوادث ناشی از کار با تعداد کارگران را نشان می دهد .

ضریب شیوع حادثه (به ازاء صد هزارنفر کارگر) برابر است با :

             (تعداد کل حوادث در مدت معین ×100000) تقسیم بر تعداد کل کارگران

در حال حاضر علاوه بر وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی ، سازمانهای دیگری با توجه به شرح وظایف نسبت به ثبت و اعلام آمار حوادث ناشی از کار اقدام می نمایند بر همین اساس ، مراجع رسمی تولید  آمار حوادث ناشی از کاردر سطح کشور بشرح ذیل می باشد : 

وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی (اداره کل بازسی کار)  :

به استناد بند هـ ماده ۹۶ قانون کار، اداره کل بازرسی کار نسبت به بررسی ، تحلیل و انتشار آمار حوادث ناشی از کار اقدام می نماید . حادثه ناشی از کار ، حسب شکایت حادثه دیده یا اولیاء دم و ارجاع از سوی مقام قضایی به ادارات کل تعاون کار و رفاه اجتماعی ، توسط بازرسان کار سراسر کشور مورد بررسی قرار گرفته و ثبت می گردد .

سازمان تامین اجتماعی :

به استناد ماده 65 قانون تامین اجتماعی (کارفرما موظف است ظرف سه روز اداری از تاریخ وقوع حادثه ، حادثه ناشی از کار را به سازمان تامین اجتماعی اطلاع دهد) ، سازمان نسبت به ثبت آمار حوادث ناشی از کار بیمه شدگان تحت پوشش (مستند به تعریف ارائه شده ذیل ماده 60 قانون تامین اجتماعی ) اقدام می نماید .

سازمان پزشکی قانونی :

حوادث ناشی از کار اعلامی از سوی سازمان پزشکی قانونی حسب ارجاع از سوی مراجع قضایی و متقاضیان و اعلام آنها بعنوان حادثه ناشی از کار ثبت می گردد.

در حال حاضر آمار ملی در خصوص حوادث ناشی از کار ، آمارثبت شده توسط وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی می باشد که منطبق با استانداردهای بین المللی و قانون کار جمهوری اسلامی ایران بوده و بر اساس آن شاخص های آماری درخواستی توسط سازمان بین المللی کار محاسبه و اعلام می گردد . 

علل مغایرت آمار حوادث ناشی از کار ثبت شده توسط مراجع رسمی و تعاریف مربوطه

  بر اساس تعاریف مصوب از سوی سازمان بین المللی کار، حادثه ناشی از کار (occupational accident) عبارتست از اتفاق یا پیامدی که در جریان انجام کار پدید آمده و با صدمات شغلی مرگبار یا غیر مرگبار همراه می باشد . تعاریف دیگری از جمله بیماری های ناشی از کار  (occupational disease ) که عبارتست از بیماری هائی که شخص بر اثر وجودعوامل بیماری زا  طی فعالیت کاری به آن مبتلا می گردد و حوادث در حین رفت و آمد  (commuting accident) وجود دارد که ماهیت آنها کاملا با حادثه ناشی از کار متفاوت می باشد و هر کدام بصورت مجزا مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار می گیرد.

  وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی ، به استناد بند  هـ ماده ۹۶ قانون کار، حادثه ناشی از کار را (در چارچوب  تعاریف مصوب سازمان بین المللی کار) در خصوص حادثه دیدگان مشمول قانون کارو حسب شکایت حادثه دیده یا اولیاء دم ، مورد بررسی قرار داده و ثبت می نماید .

  سازمان تامین اجتماعی به استناد ماده 60 قانون تامین اجتماعی علاوه بر حوادثی که در حین انجام وظیفه و به سبب آن برای بیمه شده اتفاق می افتد حوادث ترافیکی و حین رفت و برگشت از منزل به کارگاه و ماموریت های خارج از کارگاه را نیز بعنوان حادثه ناشی از کار ثبت می نماید .

  آمار منتشره از سوی سازمان پزشکی قانونی به گفته مسئولین آن سازمان ، حسب ارجاع از سوی مراجع و متقاضیان بعنوان حادثه ناشی از کار تلقی شده و از تعاریف قانونی در این خصوص تبعیت نمی گردد .

عدم یکسان بودن تعاریف و مفاهیم  در خصوص حادثه ناشی از کار موجب مغایرت آمارهای ثبت شده از سوی این سه مرجع گردیده بطوریکه آمار اعلام شده از سوی سازمانهای مذکور از آمار اداره کل بازرسی کار  به مراتب بالاتر می باشد . این اختلاف بعضا شامل حادثه دیدگانی می باشد که مطابق با تعاریف وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی و تعاریف بین المللی بعنوان حادثه ناشی از کار تلقی نمی گردد .

 

    سازمان پزشکی قانونی   وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی     سازمان تامین اجتماعی